Παράλειψη περιήγησης

Αστεροειδείς, κομήτες και μετεωρίτες

Τι είναι οι αστεροειδείς;

Οι αστεροειδείς είναι βράχοι με ακανόνιστο σχήμα, οι οποίοι διαφέ-ρουν πολύ ως προς το μέγεθος και τη λαμπρότητα. Πρόκειται για έναν με-γάλο αριθμό σωμάτων (πάνω από 100.000) που περιφέρονται γύρω από τον Ήλιο και βρίσκονται κυρίως σε μια ζώνη μεταξύ Άρη και Δία. Ονομάζονται αστεροειδείς γιατί από τη Γη μοιάζουν με άστρα.

Ο μεγαλύτερος (η Δήμητρα) έχει διάμετρο περίπου 1.000 χιλιόμετρα (το 1/4 περίπου του μεγέθους της Σελήνης), περιέχοντας μόνος του το 50% της συνολικής μάζας της ζώνης των αστεροειδών. Για τον λόγο αυτόν, είναι ένα από τα πρώτα σώματα που εντάχθηκαν στην κατηγορία των νάνων πλανητών. Οι μικρότεροι αστεροειδείς έχουν το μέγεθος μιας μπάλας του μπάσκετ.

Όλοι οι αστεροειδείς περιφέρονται γύρω από τον Ήλιο κατά την ίδια κατεύθυνση, όπως και οι άλλοι πλανήτες. Οι τροχιές μερικών αστεροειδών μπορεί να διασταυρωθούν με τις τροχιές των πλανητών και της Σελήνης, με αποτέλεσμα να υπάρχει πιθανότητα να συγκρουστούν με τα σώμα-τα αυτά. Συντίθενται από αρχέγονα υλικά, δηλαδή από υλικά που αποτέλεσαν την πρώτη ύλη δημιουργίας του Ηλιακού μας Συστήματος. Για τον λόγο αυτόν έχει μεγάλη σημασία η μελέτη τους, καθώς δίνουν πολύτιμες πληροφορίες για την προέλευσή μας. Τα υλικά αυτά δεν μπόρεσαν να συσσωματωθούν και να δημιουργήσουν έναν πλανήτη, όπως συνέβη με όλους τους άλλους πλανήτες.

Τι είναι και από πού προέρχονται οι κομήτες

Οι κομήτες είναι κοσμικά παγόβουνα που αποτελούνται βασικά από δύο μέρη: την κεφαλή (κόμη) και την ουρά (μία ή δύο ουρές), η οποία σχηματίζεται καθώς πλησιάζουν στον Ήλιο.

Οι κομήτες είναι σώματα που προέρχονται από:

  • τη Ζώνη του Κάιπερ, που βρίσκεται πολύ πιο κοντά μας, στα όρια του Ηλιακού μας Συστήματος, και εκτείνεται πέρα από την τροχιά του Ποσειδώνα σε απόσταση από τον Ήλιο που εκτιμάται ότι είναι 30-55 AU (αν και πρόσφατα εντοπίστηκαν σώματα σε αυτήν σε πολύ μεγαλύτερες αποστάσεις) [Εικόνα 7.5]. Η Ζώνη του Κάιπερ έχει σχήμα δακτυλίου και υπολογίζεται ότι περιλαμβάνει τουλάχιστον 100 εκατομμύρια κομήτες. Από την περιοχή αυτή προέρχονται οι περισσότεροι κομήτες μικρής περιόδου (< 200 έτη).
  • το Νέφος του Ορτ, το οποίο βρίσκεται πέρα από τα όρια του Ηλιακού μας Συστήματος (105 ΑΙΙ). Το Νέφος του Ορτ περιλαμβάνει πάνω από 1 τρισεκατομμύριο κομήτες, σύμφωνα με υπολογισμούς. Από την περιοχή αυτή προέρχονται οι περισσότεροι κομήτες μεγάλης περιόδου (> 200 έτη).

Τι είναι οι διάττοντες αστέρες και οι μετεωρίτες;

Η Γη, κατά την περιφορά της γύρω από τον Ήλιο, συναντά διαρκώς λίθους και σκόνη. Κάθε μέρα χιλιάδες τόνοι εξωγήινου υλικού φτάνουν στην επιφάνειά της. Προέρχονται είτε από υπολείμματα κομητών (υλικό από την ουρά τους) είτε -κυρίως- από κομμάτια αστεροειδών που τέμνουν την τροχιά της Γης τα οποία ονομάζονται μετεωροειδή.

Τα μετεωροειδή είναι μεγάλα κομμάτια βράχων και μετάλλων στο διάστημα. Προέρχονται από την περιστασιακή σύγκρουση αστεροειδών. Όταν συναντήσουν τη γήινη ατμόσφαιρα, αρχίζουν να καίγονται και τότε ονομάζονται μετέωρα. Τα μετέωρα έχουν διάφορα μεγέθη: μπορεί να είναι μικροί κόκκοι άμμου, αλλά μπορεί να είναι και αρκετά μεγάλα κομμάτια βράχων. Ορισμένα μετέωρα περιέχουν μέταλλα (σίδηρο και νικέλιο), ενώ άλλα περιέχουν σιλικόνες.

Δισεκατομμύρια μετεώρων εισέρχονται κάθε χρόνο στην ατμόσφαιρα της Γης, κινούμενα με μεγάλες ταχύτητες (160.000 χιλιόμετρα την ώρα). Σε ύψος 80 περίπου χιλιομέτρων από την επιφάνεια της Γης, η τριβή τους με τα μόρια του αέρα τα θερμαίνει και αρχίζουν να «καίγονται». Τα
καιόμενα μετέωρα σχηματίζουν μια φωτεινή γραμμή, καθώς ταξιδεύουν διαμέσου της ατμόσφαιρας. Αυτές οι φωτεινές γραμμές ονομάζονται διάττοντες αστέρες ή κοινώς πεφταστέρια.

Τα περισσότερα μετέωρα καίγονται και διαλύονται σε κόκκους σκόνης πριν καν φτάσουν στην επιφάνεια της Γης. Τα μετέωρα που δεν προλαβαίνουν να καούν (να τηχθούν) και να διαλυθούν, και τελικά συγκρούονται με την επιφάνεια της Γης, ονομάζονται μετεωρίτες. Τα μετέωρα που καταλήγουν μετεωρίτες έχουν μάζα μεγαλύτερη από 1 κιλό. Εάν οι μετεωρίτες είναι αρκετά μεγάλοι, σχηματίζουν έναν κρατήρα κατά την πρόσκρουσή τους στην επιφάνεια της Γης. Οι μετεωρίτες που εντοπίζονται στην επιφάνεια της Γης αποτελούν, μαζί με τα σεληνιακά πετρώματα, τα μόνα δείγματα εξωγήινης ύλης που έχουμε στη διάθεσή μας.