Ο Ήλιος είναι ένα άστρο μεσαίου μεγέθους: μια τεράστια «μπάλα» συμπιεσμένων και θερμών αερίων. Είναι ένα από τα τρισεκατομμύρια άστρα που υπάρχουν στο Σύμπαν.

Δεν είναι μεγάλο άστρο. Υπάρχουν άστρα στο Σύμπαν πολύ μεγαλύτερα από τον Ήλιο, ενώ άλλα άστρα μπορεί να είναι τόσο μικρά όσο ο πλανήτης Δίας. Από τη Γη, όμως, ο Ήλιος φαίνεται μεγαλύτερος από τα άλλα άστρα, επειδή βρίσκεται πολύ πιο κοντά σε μας και, ταυτόχρονα, επειδή είναι πολύ μεγαλύτερος από τη Γη. Η διάμετρός του είναι περίπου 1.392.000 χιλιόμετρα, δηλαδή 109 περίπου φορές μεγαλύτερη από τη διάμετρο της Γης. Εάν ο Ήλιος ήταν μια άδεια μπάλα, θα χωρούσε περισσότερους από ένα εκατομμύριο πλανήτες σαν τη Γη. Ο Ήλιος είναι το κυρίαρχο σώμα στο Ηλιακό μας Σύστημα και σε αυτόν είναι συγκεντρωμένο το 99% περίπου της μάζας του Ηλιακού Συστήματος.

Η μέτρηση της απόστασης Γης-Ήλιου απασχόλησε από παλαιό τους ανθρώπους. Ο Αναξίμανδρος θεωρούσε την απόσταση αυτή 27 φορές μεγαλύτερη από την ακτίνα της Γης. Ο Αρίσταρχος έκανε έναν γεωμετρικό υπολογισμό και κατέληξε ότι η απόσταση αυτή είναι περίπου 19 φορές μεγαλύτερη από την απόσταση Γης-Σελήνης (που κατά την εποχή του θεωρούσαν ότι ήταν περίπου 60 ακτίνες της Γης).

Ο Ίππαρχος προσπάθησε να μετρήσει την παράλλαξη του Ήλιου (δηλαδή τη γωνία με την οποία η ακτίνα της Γης θα φαινόταν από τον Ήλιο) χρησιμοποιώντας τη σκιά της Γης κατά τις εκλείψεις της Σελήνης, και κατέληξε ότι η απόσταση Γης-Ήλιου ισοδυναμούσε με 68.000 ακτίνες της Γης. Παρόλο που η τιμή αυτή είναι περίπου 20 φορές μικρότερη από την πραγματική, ήταν ο πρώτος ρεαλιστικός προσδιορισμός που ανέδειξε τα μεγάλα μεγέθη των αποστάσεων στο Ηλιακό Σύστημα.

Τα τελευταία 400 χρόνια έγιναν πολυάριθμες μετρήσεις, που οδήγησαν στη σημερινή τιμή των 150.000.000 χιλιομέτρων περίπου, η οποία αντιστοιχεί στη μέση απόσταση Γης-Ήλιου. Αυτήν την απόσταση οι αστρονόμοι την ονομάζουν μία αστρονομική μονάδα (AU) και τη χρησιμοποιούν ως μονάδα μέτρησης αποστάσεων για το Ηλιακό μας Σύστημα.